دنیای دندان پزشکی

هدف این سایت آشنایی هر چه بیشتر دوستان با حفره دهان، انواع بیماریهای شایع و روشهای درمان مربوطه و کلا بیمار، دندانپزشک و حرفه دندانپزشکی ایست. امید است در وقتی که صرف خواندن این مطالب مکنید مطالبی کاربردی و مفید فرا گرفته و آنها را در مسیر سلامت هر چه بیشتر دهان و دندان بکار گیرید. باعث خوشحالی و دلگرمی ایست که سئوال، پیشنهاد، انتقادی و یا هر مطلبی را که لازم دانستید مطرح فرماید.این سایت شامل اطلاعاتی به زبان فارسی در زمینه مسائل عمومی و اختصاصی دهان و دندان و حرفه دندانپزشکی میباشد.

نویسنده : علی اکبر عفتی ; ساعت ٥:۱٥ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٧/۱/۳۱

نخستین دندان کودک درواقع در ماه چهارم دورن جنینى یعنى در رحم مادر شکل مى‏گیرد بنابراین بهداشت دندان باید خیلى زود یعنى از زمان باردارى مادر آغاز گردد پس مادر باید تغذیه صحیح داشته باشد و غذاى سالم و کافى بخورد و به قدر کافى کلیسم، فسفر و دیگر مواد معدنى لازم را به بدن خود برساند که در ساختمان استخوانها و دندانهاى جنین مورد لزوم است و همچنین لازم است که به حد کافى ویتامین، به ویژه ویتامین c و D

مصرف نماید تا نخستین دندانهاى کودک وى قوى و سالم باشند.

گاهى بانوان، در دوران باردارى دچار تورم لثه مى‏شوند که به اصطلاح تورم لثه باردارى نامیده مى‏شود که ناشى از تغییرات «هورمونى‏» است. بهداشت کافى توام با تمیز نگاهداشتن دهان و مسواک نمودن دندانها از این عارضه جلوگیرى مى‏کند.

پس از تولد کودک، نباید از بهداشت دهان کودک غافل بود و پیش از درآمدن نخستین دندانها نیز باید به این امر مهم توجه نمود. درست است که مسواک کردن را باید پس از دندان درآوردن کودک انجام داد، ولى با یک پارچه تمیز و یا تنزیب مى‏توان باکتریها و پلاک‏ها را از زبان و لثه وى زدود. اگر از دندانهاى کودکان مراقبت نشود و به حال خود رها گردند، دچار پوسیدگى خواهند شد بنابراین مراقبت از دندانها را هرچه زودتر و از ابتداى کودکى باید به فرزندان خود بیاموزیم تا در بزرگسالى کمتر دچار پوسیدگى و دیگر عوارض دندانى شوند.

در این نوشتار راهنمائیهاى کوتاهى در این مورد ارائه مى‏دهیم:

1 - تغذیه کودکان باید درست‏باشد

عادت دادن کودکان به خوردن شیر، آب میوه و مایعات شیرین درحالت‏خوابیده منجر به پوسیدگى دندانها در شیرخوارگى مى‏شود زیرا مقدارى از مایع بطرى، در دهان باقى مى‏ماند و در اطراف دندانها جمع شده و با تشکیل آسید در طول زمان، موجب خرابى میناى دندان و نهایتا تمامى دندان مى‏گردد. اگر کودک عادت به خوابیدن، با بطرى در دهان دارد بهتر است‏بطرى را با آب پر کرد.

2 - پس از هر غذا دهان کودک را تمیز کنید

پس از هر غذا دهان کودک را با یک پارچه تمیز یا تنزیب پاک کنید که بدینوسیله تکه‏هاى باقیمانده غذا که باعث پوسیدگى دندان مى‏شوند، از دهان کودک خارج گردند و در اثر این امر، کودک از همان اوان کودکى یاد مى‏گیرید که پاک کردن دهان یک امر عادى و ضرورى است و پس از آنکه دندان درآورد، بدون مقاومت‏به پاک کردن دهان و دندان تن درخواهد داد.

3 - مقدار بسیار کم خمیر دندان بکار ببرید

پس از آنکه دو سه دندان نخستین در آمدند مقدار کمى خمیردندان داراى «فلوراید» را که بیش از یک لپه نباشد، به یک پارچه یا مسواک آغشته کنید و دندان کودک را تمیز نمائید. این کار علاوه بر اینکه دندان راتمیز مى‏کند، آن را خیلى زود با فلوراید موضعى مواجه مى‏نماید.

4 - در پایان نخستین سال تولد

کودک را نزدیک دندان پزشک که با کودکان صمیمانه رفتار مى‏کند، ببرید.

کودک شما ممکن است هیچ‏گونه کرم‏خوردگى دندان نداشته باشد که باعث نگرانى شود اما دندان پزشک مى‏تواند نخستین نشانه‏هاى حفره‏هاى بسیار ریز پوسیدگى را که در اثر خوردن شیر یا مکیدن انگشت‏به وجود مى‏آیند، ببیند. البته در این سن به ندرت نیاز به «رادیوگرافى‏» و درمان پیدا مى‏شود. به هر حال باید به دندان‏پزشکى مراجعه نمائید که به کودکان مهربان بوده و رفتارى مناسب داشته باشد. او باید با زبان کودکى با کودک حرف بزند به ویژه اینکه در «ویزیت‏» نخست‏بسیار مهم است که کودک نترسد. موقع معاینه، کودک باید درحال آرامش باشد. معاینه کودک در این سن بهتر است در پیش از ظهر و در ساعات اول روز باشد چه دراین موقع کودک خسته و بدخلق نیست.

5 - وقتى که کودک شروع به راه رفتن کرد

باید معاینات به طور مرتب انجام گیرند. پس از معاینه نخستین که در 71یک‏سالگى انجام گرفت هر شش ماه یکبار کودک را پیش دندان‏پزشک ببرید تا هم دندانها را، براى وجود حفره، و هم لثه‏ها رامعاینه کند واگر لازم بود، رادیوگرافى هم بکند ولى اصولا تا سن بلوغ (12 تا 14 سالگى) نیاز به رادیوگرافى تمام دندانها، براى مقایسه بعدى نیست. بین سالهاى‏7 تا9 معاینه دندان حائز اهمیت است چه اگر دندانها رشد ناهنجار داشته باشند مى‏توان آنها را اصلاح کرد تا وضع نامطلوب و ظاهر زشت ایجاد نشود. در سالهاى بعد باید دقت‏بیشترى به عمل آید و مواظبت‏بیشترى از دندانها بشود.

مطلبى که لازم به یادآورى است این است که نباید تصور کرد چون دندانها شیرى هستند و دائمى نمى‏باشند، عدم مواظبت مى‏تواند مجاز باشد.

6 - به کودک بیاموزید که دندانهاى خود را مسواک بکند.

اگر کودک نتواند ماهرانه مسواک بزند، ناراحت نشوید چه هنوز حرکات کودک به خوبى هماهنگ نیستند پس هر طور که مسواک کند خوبست و قابل قبول. تا موقعى که مطمئن شوید که وى مى‏تواند به خوبى مسواک کند به او کمک نمائید تا دندانهاى خود را بشوید. تا حدود شش سالگى دندانهاى او را دست‏کم موقع خواب، با مسواک بشوئید.

7- بین دندانهاى کودک را با نخ ویژه دندان که اصطلاحا «فلاس‏» مى‏نامند تمیز کنید:

وقتى که کودک دو دندان نزدیک بهم دارد، دست‏کم روزى یکبار لاى دندانهاى او را با نخ تمیز کنید. این نوع دندانها معمولا در دو سالگى به وجود مى‏آیند. اگر کودک از تمیز کردن لاى دندانهاى خود جلوگیرى کند وى راناگزیر نکنید ولى به هر صورت بهتر است‏با محبت و نوازش او را به این کار راضى نمائید. اگر موقع تمیز کردن لاى دندانها با نخ، از لثه خون بیاید و یا لثه حساس شود بدانید که بیش از حد لازم فشار داده‏اید. اگر این حساسیت و خونریزى ادامه یابد با دندان‏پزشک مشورت نمائید.

8 - بین غذاهاى اصلى تنقلات نامناسب دراختیار کودک نگذارید.

بین غذاهاى اصلى، تنقلات کودک را به مواد خوراکى مقوى که کمتر باعث کرم‏خوردگى دندان مى‏شوند، محدود کنید و آنها عبارتند از میوه تازه، آب میوه، گوشت، سبزى‏ها، شیرکم‏چربى و پنیر از مواد شیرین به ویژه قند آب و قند آبى که مقدار جزئى آب میوه دارد بپرهیزید. عسل تا یک سالگى براى کودک مناسب نیست. از دادن موادى مانند نان روغنى، چیپس سیب‏زمینى، بیسکویت، نان، کشمش، ذرت بو داده و پفک نمکى به کودک خوددارى کنید. هرچند بعضى از این مواد مغذى هستند اما به دندانها مى‏چسبند و باکترى جذب و جمع مى‏کنند و در نتیجه باعث ایجاد حفره دندانى مى‏گردند.

9 - پس از هر «دوز» دارو و دندانهاى کودک را مسواک کنید

درست است، داروئى را که به شکل شربت‏شیرین است، کودک به راحتى مى‏خورد ولى شربت‏شیرین مى‏تواند به میناى ظریف دندان کودک آسیب برساند امروزه براى خوش طعم کردن داروها به جاى مواد قندى، بیشتر از شیرین کننده‏هاى غیر قندى مانند «ساکارین‏» استفاده مى‏شود که آسیبى به میناى دندانها نمى‏رساند.

10 - وقتى که کودک بزرگتر شد یعنى وقتى کودک در حدود هفت‏سال دارد باید بتواند خود لاى دندانه
ا را با نخ تمیز کند.

البته باید چند بار مواظب بود تا وى بتواند به خوبى این کار را انجام دهد و پس از آن باید هر شب پیش از خواب به این کار اقدام نماید.

11 - اگر آب شهر داراى «فلوراید» کافى نباشد (که نیست)

بهتر است کودک، بزرگترها نیز، با خیر دندان «فلوراید» دار دندانهاى خود را مسواک و سپس با نخ لاى آنها را تمیز نماید.

به هرحال باید بگذارید که کودک شستن دندانها و تمیز کردن لاى آنها را با «فلاس‏» از زمانى بیاموزد که تاثیرپذیر ست‏یعنى تصور نکنند که تمیز کردن دندان نوعى اعمال شکنجه از طرف والدین است. کودکان کوچک به دهان خود توجه دارند چه آنان مى‏دانند که غذا را از راه دهان مى‏خورند و از این راه لذت مى‏برند واز همان اوان کودکى دهان خود را مى‏شناسند واز این عضو رضایت دارند بنابراین اگر بهداشت دهان زودتر و به ملایمت آغاز گردد مساله‏اى پیش نخواهد آمد. همانطورى که یادآورى شد وقتى که کودک هنوز کوچک است این شما هستید که باید لثه و جوانه‏هاى دندانهاى او را تمیز نگاهدارید. وقتى که آنان راه رفتن و به اصطلاح «تاتى‏» کردن را آغاز نمودند مى‏توانید این کار را به عهده بگیرید. چند مثال از طرز برخورد با کودک براى تمیز کردن دهان و دندانهاى وى را یادآورى مى‏کنم تا اینکه آنان بتوانند به خوبى مواظب بهداشت دهان خود باشند و به این کار با نظر مثبت‏بنگرند به طورى که در تمام طول عمر، مراقبت از دندان براى آنان عادى شود:

الف: باید مزه خمیردندان ملایم و خوش‏آیند باشد

اگر کودک از عطر خمیر دندان شما ناراحت مى‏شود حمل بر سرکشى وى نکنید چه کودکان به بوها و مزه‏هاى تند بسیار حساس هستند. پس بکوشید تا خمیر دندانى که بوى تند نداشته باشد، تهیه نمائید. اما به این نکته نیز توجه نمائید اگر مزه خمیردندان خوش‏آیند باشد، ممکن است کودک، دور از چشم شما، همه آن را بخورد بنابراین مواظب طرز مصرف آن نیز باشید و خمیر دندان را هم در جائى دور از دسترس کودک قرار دهید.

ب: موقع خرید بگذارید کودک خودش مسواک و خمیر دندان را برگزیند.

البته در صورت لزوم باید وى را راهنمائى کرد اگر روى قوطى مسواک شکل‏هاى مورد علاقه کودک مانند قهرمانان فیلم‏هاى کارتون باشد بچه با رغبت تمام آن را نتخاب مى‏کند.

ج: بکوشید تا کودک احساس کند که مانند بزرگسالان مسواک مى‏کند

براى این کار بهتر است وى روى چهارپایه بایستد و مانند بزرگترها جلو آینه دستشوئى، دندانهاى خود را مسواک نماید. یک لیوان به وى اختصاص دهید که هربار آن را با آب پر کند تا دهان خود را با آن بشوید و مضمضه کند.

ح: بگذارید کودک به راحتى و به آرامى دندانهاى خود را تمیز نماید

براى خوب مسواک کردن دندان در حدود سه دقیقه وقت لازم است. در اوائل ممکن است تحمل این مدت زمان براى کودک سخت‏باشد بنابراین باید وى را تشویق کرد که به تدریج‏بتواند با حوصله دندان خود را تمیز نماید.

خ: براى تمیز کردن دندانها به کودک کمک کنید

وقتى که کودک هنوز یاد مى‏گیرد که دندان خود را چگونه بشوید، شما دندان او را دست‏کم شب‏ها پیش از خواب بشوئید و با نخ لاى دندانهاى وى را تمیز کنید و این کار را تا وقتى انجام دهید که کودک شما به حد کافى بزرگ شود تا خود قادر به انجام آن باشد به طورى که هر روز دو بار دندان خود را بشوید (این کار در حدود شش سالگى مطلوب است) در این صورت مطمئن خواهید شد که دندان کودک شما تمیز شده است.

دائما مواظب مسواک کودک نباشید چه بعضى از آنان از این کار خوششان نمى‏آید ولى ضمن توصیه مراقبت گاه به گاه مانعى ندارد. گاهى پس از تمیز کردن دندان به کودک خود جایزه بدهید ولى وى نباید چنین تصور کند که این یک رشوه است.

د: نمونه خوبى براى کودک باشید

اگر شما به طور مرتب دندانهاى خود را مسواک کنید و کودک را نیز وادارید که او نیز به طور منظم این کار را انجام دهد، در این صورت نمونه و سرمشق خوبى براى وى خواهید شد. اگر شما در شستن دندان دقیق نباشید چه بسا که کودک و نوجوان نیز در این کار دقت‏به خرج ندهد. به علاوه چون کودک سعى در همانندسازى با والدین دارد و مواظب شماست، براى خود شما هم سودمند است چه ناچار خواهید شد تا دندانهاى خود را به خوبى بشوئید و این امر در سلامت دندانهاى شما مؤثر است.

ذ: مسواک کردن نباید به عنوان تنبیه تلقى شود

مثلا نگوئید اگر شیرینى یا شوکولات بخورید «باید» دندان خود را مسواک کنید که مبادا کودک چنان تصور کند که شستن دندان نوعى تنبیه در برابر کار بد است، بلکه باید وى را قانع کنید که پس از خوردن شیرینى شستن دهان و دندان براى تندرستى وى خوبست. باید به کودک و نوجوان به زبان خودشان و به اندازه فهم آنان مطلب را یادآورى کرد مثلا گفت مسواک کردن دندان دوبار در روز و هر بار بیش از سه دقیقه وقت‏شما را نمى‏گیرد اما در عوض یک پرده زردرنگ زشت از روى دندانهاى شما برداشته مى‏شود و اگر این پلاکها به حال خود رها شوند سفت‏شده و به دندان درد تبدیل مى‏شوند که از بین بردن آن دشوار مى‏گردد که بعدها باعث‏حفره دندانى یا به اصطلاح پوسیدگى دندان، بیمارى لثه و بالاخره از بین رفتن دندان و زشتى شما مى‏شود. از همه بدتر ممکن است دهان شما بوى بد بدهد.

ر: گاهى شستن دندان را مثل بازى تلقى کنید

بدین معنى وقتى که شما دندان کودک را مى‏شوئید بگذارید وى نیز دندان شما را مسواک بزند. وقتى که براى درمان دندان خود پیش دندان‏پزشک مى‏روید کودک خود را نیز همراه ببرید و بگذارید وى نیز تماشا کند و معالجه دندان را ببیند تا در آتیه از درمان دندان در هراس نباشد.

مطلب آخر اینکه برخى از افراد گمان مى‏کنند که باید پس از بهبود از سرماخوردگى، مسواک را دور بیندازند تا از عفونت مجدد در امان باشند. باید گفته شود که لزومى به این کار نیست چه تاکنون ثابت نشده است که انسان دوباره با همان ویروس دچار سرماخوردگى شود، بلکه در مقابل آن دست‏کم براى یک فصل ایمنى پیدا مى‏کند بنابراین دورانداختن مسواک لزومى ندارد. پس از شستن دندان، مسواک را در جاى ویژه خود به طور عمودى قرار دهید تا خشک شود در این صورت بسیارى از «ارگانیسم‏ها» پس از خشک شدن در هواى آزاد مى‏میرند، نیاز به گفتن نیست که هرگز نباید از مسواک دیگران استفاده کرد.







PageRank Button by webzist